Termin „pomnik przyrody” wprowadził Alexander Humboldt w XIX w. Tym samym wiek ten uznaje się za początek ochrony naturalnego środowiska. Obecnie ustawa wyróżnia następujące pomniki:
- pomniki przyrody ożywionej: wiekowe drzewa i krzewy oraz
- pomniki przyrody nieożywionej: głazy narzutowe, wodospady, jaskinie.
W Polsce zarejestrowano około 33 tys. pomników przyrody, z czego ich większość to drzewa. Aby element natury został uznany pomnikiem przyrody musi spełniać wymagane przez ustawowe warunki. W przypadku drzew, oprócz walorów estetycznych, sędziwego wieku oraz ciekawej formy, istotne są jego wymiary . Każdy gatunek ma minimalną wartość pierścienicy (obwód drzewa na wysokości 1,30 m), które kwalifikuje go do miana pomnika przyrody. I tak m.in. wiąz pospolity musi mieć - 2,19 m, buk pospolity, lipa szerokolistna i sosna pospolita - 3,14 m a dąb szypułkowy - 3,76 m.
Słynne pomniki przyrody:
Dąb Bartek - najbradziej znany pomnik przyrody w Polsce. Wysokość „Bartka” dochodzi aż do 30 m, a obwód sięga 9,85 m. Wiek szacowany jest w granicach 700 - 1200 lat.
Henrykowski cis - najstarsze drzewo w Polsce, ma aż 1250 lat. Wysokość to ponad 13 m, a obwód sięga 512 cm.
Maczuga Herkulesa - wapienna skała, jest atrakcją Ojcowskiego Parku Narodowego. Wysokość maczugi to 30 m.
Wodospad w Sopotni Wielkiej - maksymalny opad wody to 10 m.